Bert Wienen zijn slotlezing is een waarschuwing voor de verwoestende effecten van de prestatiemaatschappij op het onderwijs en de jeugdhulp. Hij pleit voor minder medicaliseren en psychologiseren en wil meer normaliseren, zodat kinderen de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen tot gemeenschapsmens. Ben je benieuwd wat we daar vanuit wijkteams aan kunnen bijdragen? Lees het interview dat we met hem hadden en kom vooral naar zijn lezing op 9 juni tijdens de Dag van de Wijkteams. Deelname is gratis.

Wat doet een ziekenhuis met de toenemende sociaal-maatschappelijke problemen bij patiënten? In het Reinier de Graaf Gasthuis te Delft worden deze patiënten doorverwezen naar twee professionals van Delft Support en het Sociaal Kernteam Westland. Al in het ziekenhuis gaan zij in gesprek met de patiënt om in kaart te brengen welke ondersteuning passend is. Door korte lijnen binnen hun eigen wijkteam, gemeentelijke afdelingen, het voorliggende veld en andere organisaties wordt de patiënt snel én goed op weg geholpen. 

Ben je benieuwd naar deze samenwerking? Je hoort er meer over in de sessie op de Dag van de Wijkteams op 9 juni van 14.30-15.45 uur. Ook als je niet werkzaam bent bij een wijkteam ben je van harte welkom om aan te sluiten!  Aanmelden kan via www.dagvandewijkteams.nl  

Verschillende vragen over uiteenlopende onderwerpen van diverse doelgroepen. Dat is de uitdagende en dagelijkse praktijk van wijkteams. Maar wat betekent dat voor de kennis – zowel de algemene als specifieke – waarover wijkteams moeten beschikken? Én hoe maken we ontbrekende kennis toegankelijk? Voor het beantwoorden van o.a. deze vragen zijn de kennisbouwstenen ontwikkeld. Wil je meer weten over hoe de kennisbouwstenen kunt gebruiken om op interactieve wijze ontwikkelpunten voor jouw team te inventariseren? Kom dan naar de workshop integraal werken in de wijk van Movisie, Vilans, NJi, NCJ

‘Wijkteams hebben vooral een uitvoerende rol en werken onder enorme druk. Te druk voor een kennisorganisatie die reflecteert en kennis deelt. Wijkteamleden vinden het normaal wat ze doen en beseffen niet hoeveel ze weten, hoe slim ze complexe uitdagingen aanpakken. Daarom is het zo belangrijk om praktische wijsheid boven water te krijgen. Als je weet wat werkt, kan je dit op grotere schaal inzetten en verwerken in beleid.’ Ben je benieuwd hoe praktische wijsheid collectieve antwoorden op uitdagingen biedt? Kom dan naar de openingslezing van Albert Jan Kruiter en Sophie Albers. 

Niet over maar met jongeren praten, je hoort het gelukkig steeds vaker. In het project Duurzaam perspectief jongeren trekken ze echt samen op. Hoe ziet hun toekomstperspectief eruit na de corona-periode vol lockdowns? Tijdens de dialoogsessies gaven 30 jongeren antwoord op vragen zoals: Hoe definiëren jongeren ‘welzijn’ eigenlijk? Geeft de term hen überhaupt een fijn gevoel? Wat is voor jongeren belangrijk als het gaat om welzijn? Speelt school een grote rol of toch meer de sportclub? Wat is de rol van ouders, familie en vrienden?’. Als je benieuwd bent naar de verkregen inzichten, kom dan vooral naar de sessie op de Dag van de Wijkteams (op 9 juni van 14:30-15:45 uur)

Kaveh Bouteh is organisatieadviseur, trainer en docent bij Pharos. Hij is gespecialiseerd in culturele diversiteit, inclusie en interculturele communicatie. In zijn lezing tijdens de Dag van de Wijkteams gaat Kaveh Bouteh in op de vraag hoe professionals cultuursensitieve en inclusieve communicatie kunnen laten slagen. Ont-moeten is durven loslaten wat je aangeleerd kreeg.

Waarom is het belangrijk dat wijkteamprofessionals getraind worden in inclusieve communicatie? In deze multiculturele samenleving vind je de meeste diversiteit in wijken in grote steden met veel laagtaalvaardige inwoners met een migratieachtergrond. Veel van hen spreken Nederlands op B1-niveau, terwijl de meeste zorgverleners op C1-niveau communiceren. Miscommunicatie komt op veel niveaus voor, dat is een risico. Pas als mensen in staat zijn om adviezen te begrijpen, kunnen ze die toepassen om gezonder te leven. Werken aan een gelijke toegang tot zorg en dus ook aan bewustwording over ‘gezondheidsvaardigheden’ bij zorgprofessionals, daar draait mijn werk om.’

Kan je een concreet voorbeeld geven van culturele verschillen in communicatie?
‘In de Nederlandse cultuur worden direct en to-the-point communiceren erg gewaardeerd. Dit staat haaks op hoe veel mensen met een migratieachtergrond opgevoed worden. Voor hen is oogcontact een teken van disrespect. Een boodschap als ‘Kijk me aan als ik tegen je praat!’ botst met wat kinderen thuis aangeleerd krijgen. Voor je het weet ontstaat er ruis.’

Er zit dus een groot verschil in hoe directheid gewaardeerd wordt?
‘Zeker. Voor iemand die zwaar depressief is, zullen indirecte gesprekken het gevoel van veiligheid vergroten. Vraag niet aan een moslim of hij/zij last heeft van suïcidale gedachten, dat is een groot taboe. Het kan helpen om over een derde persoon te praten. Vertel over iemand die je kent die zoveel piekert en slecht slaapt, dat werken niet goed meer lukt. De schulden lopen op. ‘Ken jij ook zo iemand?’ Zo kan je het gesprek met veel geduld naar de eigen zware gevoelens leiden.’

Wat betekent ‘ont-moeten’ voor jou?
‘De ont-moeting is essentieel bij persoonsgerichte en integrale zorg. De professional die deze vaardigheid wil leren, is nieuwgierig en staat open voor wederkerigheid. Ont-moeten betekent loskomen van de opgelegde wijze van communiceren en protocollair handelen. Ont-moeten is ‘samen met’ en niet ‘voor’. In een ont-moeting neem je een luisterende en lerende houding aan. Je luistert met je oren, ogen en hart. Wie empathisch luistert, hoort en verstaat ook meer. In andere culturen worden mensen meer getraind in subtiele vormen van non-verbale communicatie, zoals mimiek en houding.’

Dat klinkt best spannend!
‘Ja, dat is het zeker voor zorgverleners die opgroeien in een cultuur waar communiceren als verbaal en vanzelfsprekend wordt gezien. Maar is het is zo leerrijk! Als je wil aansluiten bij de vragen en behoeften die leven en een mismatch tussen vraag en aanbod wil voorkomen, dan moet je durven loslaten wat je aangeleerd kreeg. En houd zeker vooral oog voor overeenkomsten, die zijn groter dan de verschillen. Vanuit overeenkomsten kan je verder verbinden.’

Tot slot: waar komt inclusief communiceren voor een wijkteamprofessional op neer?
‘Je maakt je cliënt mede-eigenaar van de vraag. Je kan dus niet zomaar verliefd worden op je eigen waarheid. ‘Niet verliefd worden’: in deze context klinkt deze uitdrukking behoorlijk on-Nederlands. Een bloemrijke, metaforische taal is dan weer heel gewoon in andere culturen.’

Aanmelden?
Kom je ook naar de lezing van Kaveh tijdens de Dag van de Wijkteams? Schrijf je gratis in voor de mindboost van 13:00-14:15 uur.

“Het lokale wijkteam staat of valt met de mensen. Krijgen ze de ruimte om er te zijn voor de gezinnen en kinderen, kunnen ze voorbij organisatiebelangen en administratieve rompslomp kijken naar wat gezinnen en kinderen het meest nodig hebben?”. Judith van der Zwaan deed onderzoek naar de toegevoegde waarde en effectiviteit van wijkteams.  Dat leverde interessante inzichten op. Benieuwd? Lees hier het interview of meld je aan voor de online sessie tijdens de Dag van de Wijkteams op 9 juni.

Hoe stimuleer je inclusief handelen in een wijkteam? Tijdens de Dag van de Wijkteams gaan we vanuit praktijkvraagstukken hierover met bestuurders in gesprek. Het gewone leven versterken zodat iedereen mee kan doen en een plek heeft. Het klinkt zo logisch. Toch zijn er vaak hindernissen en vraagstukken rond inclusief handelen. Hoe komt het dat gezinnen gespecialiseerde hulp krijgen zonder dat gekeken wordt naar mogelijkheden dichtbij hen? Wat werkt wel? Wat kun hier je als bestuurder in doen? Meld je aan voor de online sessie op 9 juni van 10:45 tot 12:00. Deelname is gratis.

Op 9 juni 2022 is de tweede editie van de Dag van de Wijkteams. Op deze dag zet Associatie Wijkteams alle wijkteamprofessionals van Nederland in het zonnetje door verschillende online activiteiten aan te bieden. Zo kan je gluren bij andere wijkteams of krijg inspiratie door een echte mindboost. De beweging richting een inclusieve samenleving staat centraal.

Ervaringen en kennis delen
Wat is nou leuker dan gluren bij collega’s? Wijkteamprofessionals uit heel het land vertellen over hun ontwikkelprojecten, werkwijzen en ervaringen. Tijdens verschillende online sessies kan je in gesprek, ervaringen delen en leren van elkaar. Verder hebben we een aantal inspirerende sprekers uitgenodigd zoals Kaveh Bouteh, Bert Wienen en Albert Jan Kruiter. 


Programma
Het programma is heel divers. Zo zijn er lezingen over onderwerpen als: 

Ook presenteren we de resultaten van het onderzoek naar de effectiviteit van wijkteams.  

Het programma is te vinden op dagvandewijkteams.nl. Via deze website kan je zelf een programma samenstellen. Het is dus ook mogelijk om een deel van de activiteiten bij te wonen. 

Delen mag!
We maken de Dag van de Wijkteams graag breed bekend. Dus nodig vooral collega’s en samenwerkingspartners uit om gratis deel te nemen. 

Meer weten?
Meer informatie en aanmelden kan op dagvandewijkteams.nl. Voor het laatste nieuws volg je ons op LinkedIn en Twitter.

De ambities waren hooggespannen, toen in 2015 in veel gemeenten de wijkteams startten. Meer preventie, betere hulp en minder doorverwijzingen naar dure zorg. Maar hoe succesvol zijn de wijkteams eigenlijk? Uit onderzoek van de landelijke Associatie Wijkteams blijkt dat wijkteams zichtbaar bijdragen aan deze doelstellingen. Ongeacht hun vorm, inrichting of opdracht. 

Laagdrempelig aanwezigheid zorgt voor hoger bereik 
Wijkteams zijn laagdrempelig aanwezig in wijken en dorpen en zijn daardoor in staat om vragen vroegtijdig te signaleren. Dit is o.a. zichtbaar in het toegenomen bereik onder gezinnen en huishoudens met een niet- westerse migratieachtergrond. Door de aanwezigheid van wijkteamprofessionals in de wijk, bij huisartsen en op school is de samenwerking met partners verbeterd. Zijn er kortere lijntjes ontstaan en wordt eerder/sneller hulp ingezet dan voorheen. Daarbij zetten veel wijkteams in op preventie. De helft van de onderzochte wijkteams geeft aan preventieve activiteiten in te zetten.

Zelfredzaamheid groter
Wijkteams versterken en benutten eigen kracht van inwoners, van netwerk én van de buurt. 67% van de inwoners is van mening dat zijn/haar zelfredzaamheid is toegenomen dankzij de inzet van het wijkteam. 

Brede aanpak zorgt voor passende hulp
Dankzij de brede samenstelling van de teams worden hulpvragen breed benaderd en opgepakt. Dit wordt zo door inwoners, professionals en partners ervaren. Meer dan 80% van de inwoners, gezinnen en huishoudens vindt de hulp en/of ondersteuning die zij ontvangen passend. En 75% vindt de ondersteuning helpend. Zelf hulp bieden door een wijkteam is aantoonbaar effectief. Zo is bijvoorbeeld het aantal crisissituaties bij wijkteams die zelf hulp bieden lager. 

Kostenbesparing nog niet overal 
Afname specialistische hulp en ondersteuning wordt voorzichtig zichtbaar. Wijkteams geven zelf aan steeds meer vragen zelf af te vangen; in de onderzochte literatuur worden percentages van 80% genoemd. Kostenbesparingen worden (nog) niet bij alle wijkteams gerealiseerd. 

Effectiviteit van wijkteams
De effectiviteit van wijkteams wordt zichtbaar op het niveau van het hele sociale domein. De effecten worden beïnvloed door het geheel aan zorg en welzijn binnen de gemeenten waarin wijkteams actief zijn en uiteraard maatschappelijke ontwikkelingen. Wijkteams en partners moeten samenwerken om de gewenste effecten te realiseren. Dit betekent dat de algemene effectiviteit van wijkteams niet aan te tonen is en dat effectiviteit veelal alleen binnen een bredere context zichtbaar kan worden gemaakt. Dit geldt overigens ook voor andere spelers in het sociaal domein. Wel is de effectiviteit van wijkteams op sommige onderdelen zichtbaar, zoals het voorkomen van schulden en uithuisplaatsingen.

Houding van de professioneel essentieel
Om de toegevoegde waarde te realiseren is een professionele switch nodig (geweest) bij de professionals in het wijkteam. Een verandering in houding en gedrag. De professionals dragen immers de transformatie: zij hebben de contacten met inwoners, gezinnen en huishoudens en met partners in de wijk. Werkzame elementen zijn hierbij oa: een open houding, objectieve blik, betrokkenheid, inlevingsvermogen, vertrouwen en heldere communicatie. 

Doorontwikkeling wijkteams
Als Associatie grijpen we dit resultaat aan als markeerpunt. Met recht kunnen we zeggen dat wijkteams hun plek in het sociale domein hebben bewezen. Tegelijk zien we ruimte en noodzaak tot verdere stappen voorwaarts. We zetten in op drie ontwikkelpunten, namelijk:

  1. Vrijblijvendheid voorbij. Het anders werken (in gedrag en houding) vormt een groot deel van succesvol transformeren. Dat hebben we op vele plaatsen uitgeprobeerd, ervaren en beproefd. De volgende stap is het passend laten ‘stollen’ van deze ervaring en kennis in een kwaliteitsstatuut voor wijkteams. 
  2. Maatschappelijke opgaven. Een slag maken van transformatiedoelen naar het realiseren van maatschappelijke opgaven, samen met de partners in het sociaal domein. Denk aan: minder gezinnen en inwoners die in armoede leven, grotere veiligheid, welbevinden van inwoners en gelijke kansen voor inwoners. De volgende stap is samen met andere organisaties en gemeenten en beter omschrijven welke maatschappelijke opgaven we willen realiseren.
  3. Recht doen aan complexiteit. Het onderzoek laat zien dat de effecten op het niveau van het netwerk (hele sociale domein en breder) worden bereikt. Dat vraagt om een passend paradigma in de opdrachtverlening, sturing, monitoring & verantwoording en kostenbeheersing. Niet meer (alleen) op het niveau van de individuele organisatie en vanuit een helderder onderscheid tussen deze vier.

Over het onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd door Zwaanadvies met ondersteuning van het NJI. De onderzoekers hebben van 33 wijkteams diverse rapportages onderzocht. Daarnaast zijn landelijke onderzoeken en cijfers van onder andere het CBS geraadpleegd. Het gehele onderzoeksrapport is te downloaden via deze link